NHỮNG TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP TRONG
LỊCH SỬ DÂN TỘC VIỆT NAM

Tuyên ngôn là lời nói công khai khẳng đinh nguyện vọng,ý chí,mục đích của một tập thể, một tổ chức hay một quốc gia.Hiểu theo nghĩa này thì trong lịch sử Việt Nam có nhiều lần “tuyên ngôn” nói về độc lập dân tộc.
1-Tuyên ngôn đầu tiên-Nam Quốc Sơn Hà
Tháng chạp năm Bính thìn(1076) Nhà Tồng đưa quân sang xâm lược nước ta,vua Lý Nhân Tông cử Lý Thường Kiệt đem quân chống cự.Trên bờ sông Như Nguyệt(tức sông Cầu, thuộc tỉnh Bắc Ninh ngày nay),trước mặt ba quân tướng sĩ, Lý Thường Kiệt ngâm 4 câu thơ
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tuyệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư “
Bài thơ chỉ có 4 câu nhưng mang trọn vẹn ý nguyện của dân tộc.”Nam quốc sơn hà” được xem là tuyên ngôn độc lập không văn bản đầu tiên của dân tộc .
2-Tuyên ngôn từ Hội nghị Diên Hồng
Năm 1284,sau khi chiếm Trung Hoa,quân Mông Cổ đem quân sang đánh nước ta,thế giặc rất mạnh.Trước tình hình đó,vua Trần Nhân Tông triệu tập đại hội toàn dân tại Hội nghị Diên Hồng để hỏi ý nên hòa hay nên chiến.Các bô lão đại diện cho toàn dân đều đồng thanh”Quyết chiến”.Về phía quân đội thì qua bài “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn khẳng định chủ quyền của đất nước và dứt khoát giết giặc Mông cổ.
3-Tuyên ngôn của Trần Quang Khải tại Thăng Long
Tháng 4 năm Ất Dậu(1285) Thượng tướng Trần Quang Khải đem quân đánh đại quân của Thoát Hoan để khôi phục thành Thăng Long.Sau khi phá tan quân Nguyên tại bến Chương Dương,trong tiệc khao quân tại kinh thành,Thượng tướng Trần Quang Khải đã cất giọng ngâm:
“Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan
Thái binh nghi nỗ lực
Vạn cổ thử giang san! “
Bài thơ được cụ Trần Trọng Kim dịch như sau:
“ Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy nghìn thu”
Bài thơ đã khẳng định chủ quyền lãnh thổ,cần phải ra sức bảo vệ không để quân thù xâm chiếm giang san này.

4-Tuyên ngôn từ Lam Sơn: Bình Ngô Đại Cáo
Sau gần 10 năm kháng chiến chống quân nhà Minh ( 1418-1427), nghĩa quân Lam Sơn của Lê Lợi đã toàn thắng.Nguyễn Trãi đã viết bài “Bình Ngô Đại Cáo” để thông báo cho khắp nơi biết.
Nội dung của bài Bình Ngô Đại Cáo có hai phần chính:
-phần thứ nhất: Khẳng định nền Độc Lập của dân tộc Việt về lãnh thổ cũng như về văn hóa và sự bình đẳng giữa hai quốc gia Trung Hoa-Đại Việt,trên phương diện địa lý và lịch sử:
Đây là Bản Tuyên Ngôn Độc Lập đầu tiên bằng văn bản của dân tộc Việt,khẳng định một cách hùng hồn rằng:
Nước Việt là một quốc gia độc lập,nhất quyết không phải là một châu,một quận… hoặc một bộ phận của Trung Hoa.Nền Độc Lập này đã được xây dựng từ nhiêu năm.
-phần thứ hai: tố cáo tội ác của nhà minh đối với nhân dân Việt,và minh xác một đích cuộc chiến đấu là vì Đại nghĩa của dân tộc Việt. Tội ác của nhà Minh:
“Quân cuồng Minh đã thừa cơ tứ ngược
Bọn gian tà thì bán nước cầu vinh.
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.
Nào lên rừng đào mỏ,
Nào xuống bể mò châu,
Nào hố bẫy hươu đen,nào lưới dò chim sả.
Tàn hại cả côn trùng thảo mộc,
Nheo nhóc thay ! quan quả điên liên.
Kẻ há miệng.đứa nhe răng,
Máu mỡ bấy no nê chưa chán.
Nay xây nhà,mai đắp đất,
Chân tay nào phục dịch cho vừa.
Nặng nề về những nỗi phu phen,
Bắt bớ mất cả nghề canh cửi.
Độc ác thay ! trúc rừng không ghi hết tội,
Dơ bẩn thay ! nước bể không rửa sạch mùi.
Lẽ nào trời đất tha cho,
Ai bảo thần nhân nhịn được”
Tinh thần độc lập và ý chí tự cường phát sinh rất mạnh mẽ dưới thời Lê Lợi. Nó đã thể hiện ra trong nhiều cuộc cải cách hành chánh và nhất là xã hội,luật pháp. Trong các triều đại trước, một vài vị vua thường có lệ đem đất đai phân chia cho những người trong giòng hoàng tộc .Vua Lê Thái Tổ đã làm theo cách khác:lấy công điền,