NGỮ VĂN 7
Kiểm tra bài cũ
? Yêu cầu của văn biểu cảm về sự vật và con người đòi hỏi chúng ta cần chú ý điều gì?
Trả lời
Cần chú ý tới sự vật và con người một cách đầy đủ
Phải có sự vật, có con người làm nền cho những tình cảm, cảm xúc, suy nghĩ
Người làm phải chú ý đến yếu tố tự sự và miêu tả.
Tiết 44
CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ
TRONG VĂN BẢN BIỂU CẢM
I. TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN BIỂU CẢM
1. Tìm các yếu tố tự sự và miêu tả trong “Bài ca nhà tranh bị gió thu phá”.
a. Đoạn 1: (5 câu đầu)

Tháng Tám, thu cao, gió thét già
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa
Mảnh thấp quay lộn vào mương sa.
Đoạn 1: (5 câu đầu)
- Tự sự (2 dòng đầu)
-Miêu tả (3 dòng sau) cảnh nhà tranh bị tàn phá.
Có vai trò tạo bối cảnh chung

b. Đoạn 2: (5 câu kế)

Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào lũy tre.
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Quay về, chống gậy lòng ấm ức !
b. Đoạn 2: (5 câu kế)
- Tự sự kết hợp biểu cảm
bất lực, chán nản, uất ức vì già yếu.
c. Đoạn 3: (8 câu tiếp theo)

Giây lát, gió lặng, mây tối mực,
Trời thu mịt mịt đêm đen đặc.
Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,
Con nằm xấu nết đạp lót nát.
Đầu giường nhà dột chẳng chừa đâu,
Dày hạt mưa, mưa, mưa chẳng dứt.
Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê,
Đêm dài ướt át bao cho trót ?
c. Đoạn 3: (8 câu tiếp)
- Tự sự, miêu tả: nỗi khổ dồn dập
- biểu cảm: (2 câu cuối)
Cam phận nghèo khổ
d. Đoạn 4: (5 câu cuối)

Ước được nhà rộng muôn ngàn gian,
Che khắp thiên hạ kẻ sĩ nghèo đều hân hoan,
Gió mưa chẳng núng, vững vàng như thạch bàn !
Than ôi ! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt,
Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được !
d. Đoạn 4: (5 câu cuối)
- Biểu cảm trực tiếp
Tình cảm cao thượng, lòng vị tha của nhà thơ
2. Tìm hiểu đoạn văn SGK trang 137, 138
(Duy Khán, Tuổi thơ im lặng)
Những ngón chân của bố khum khum,lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã.Người ta nói”đấy là bán chân vất vả”.Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ,bao giờ cũng khuyết một miếng,không đầy đặn như gan bàn chân người khác.Mu bàn chân mốc trắng,bong da từng bãi,lại có nốt lấm tấm.Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hòa muối,gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc mộc.Khi ngủ bố rên,rên vì đau mình,nhưng cũng rên vì nhức chân.Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi.
Bố đi chân đất.Bố đi ngang dọc đông tây đâu đâu con không hiểu.Con chỉ thấy ngày nào bố cũng ngâm chan xuống nước,xuống bùn để câu quăng.
Miêu tả và tự sự
làm nền tảng cho cảm xúc thương bố ở cuối bài.
GHI NHỚ

Sách giáo khoa trang 138
II- Luyện tập:
Kể lại nội dung “Bài ca nhà tranh bị gió thu phá” của Đỗ Phủ bằng văn xuôi biểu cảm.

THẢO LUẬN NHÓM
Gợi ý kể theo trình tự:
Tả cảnh mùa thu ra sao? Gió đã gây ra tai họa gì?
Kể lại diễn biến nhà tranh bị tốc mái.Hành động của những đứa trẻ và tâm trạng ấm ức của nhà thơ.
Tả cảnh mưa dột và cuộc sống khốn khổ của nhà thơ.
Ước mơ và tình cảm của nhà thơ.
BT2: Viết lại bài “Kẹo mầm” thành một bài văn biểu cảm.

THẢO LUẬN NHÓM
Gợi ý: ( Kết hợp tự sự, miêu tả để biểu cảm)
- Tự sự: chuyện đổi tóc rối lấy kẹo mầm ngày trước.
- Miêu tả: Cảnh chải tóc của người mẹ ngày xưa
- Biểu cảm: Lòng nhớ mẹ khôn xiết
CỦNG CỐ
Cho biết các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm có vai trò gì?
Hướng dẫn về nhà:
Học ghi nhớ SGK trang 138
Làm Bài tập 2 dựa vào gợi ý
Soạn: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học
BÀI HỌC ĐÃ KẾT THÚC