NGỮ VĂN 8






KIỂM TRA BÀI CŨ
- Hành động nói là gì ?
Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.
Nêu một số kiểu hành động nói thường gặp?
+ Hỏi
+ Trình bày
+ Điều khiển
+ Hứa hẹn
-Bộc lộ cảm xúc
-Có mấy cách thực hiện hành động nói?
+ Thực hiện trực tiếp
+ Thực hiện gián tiếp
Tiết 107
HỘI THOẠI
???
Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích trên là quan hệ gì?
Ai vai trên, ai vai dưới?
I -Vai xã hội trong hội thoại.
1- Vai xã hội
Ví dụ SGK/93
I -Vai xã hội trong hội thoại.
-Có hai đối tượng tham gia hội thoai.
-Hai đối tượng ở hai vị trí xã hội
khác nhau khi tham gia hội thoại .
Vai xã hội .
- Quan hệ giữa các nhân vật là quan hệ gia tộc.
+Người cô là vai trên.
+Hồng là vai dưới.
Ví dụ Sgk trang 92-93
* Nhận xét:
1- Vai xã hội
I -Vai xã hội trong hội thoại.

Ví dụ SGK
a-+Người cô - vai trên.

+Bé Hồng - vai dưới.

Quan hệ thân
thuộc trong
gia tộc
1- Vai xã hội
Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại
đối với người khác trong cuộc thoại.
Qua đoạn đối thoại em thấy cách cư xử của người cô có đáng chê trách không? Vì sao?

???
-Với quan hệ gia tộc người cô đã xử sự không đúng với thái độ chân thành, thiện chí của tình cảm ruột thịt .
-Với tư cách là người lớn tuổi,vai bề trên,người cô đã không có thái độ đúng mực của người lớn với trẻ em.
=> Không phù hợp với vai xã hội
I -Vai xã hội trong hội thoại.

Ví dụ SGK
a-+Người cô - vai trên.

+Bé Hồng - vai dưới.

Quan hệ thân
thuộc trong
gia tộc
b-Người cô đáng chê trách vì thiếu thiện
chí  không phù hợp với quan hệ thân thuộc
1- Vai xã hội
???
Những chi tiết nào cho thấy bé Hồng bất bình trước những lời nói của người cô ?Bất bình nhưng bé Hồng vẫn lễ phép trả lời cô, Vì sao?
- Nhân vật Hồng :
+Tôi cúi đầu không đáp…
+Tôi im lặng cúi đầu xuống đất…
+cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng
Hồng lễ phép vì biết mình là vai dưới
phải tôn trọng bề trên.
Xác định đúng vai
I -Vai xã hội trong hội thoại.

1- Vai xã hội
a-+Người cô là vai trên.

+Hồng là vai dưới.

Quan hệ thân
thuộc trong
gia tộc
b-Người cô đáng chê trách vì thiếu thiện chí
 không phù hợp với quan hệ thân thuộc
c-Hồng lễ phép vì biết mình là vai dưới phải tôn trọng bề trên  Đúng vai XH
Bài tập nhanh:
Mẹ kêu Nam ra tiệm mua đồ Nam trả lời:
- Mẹ tự đi mua đi.
Nam có thực hiện đúng vai xã hội không?
a – Đúng b- không


1-Cha là Hiệu trưởng, con là giáo viên, hai cha con nói chuyện với nhau về vấn đề chuyên môn trong nhà trường .Vậy trong trường hợp này quan hệ giữa 2 người là:
a-Quan hệ gia đình. b-Quan hệ tuổi tác .
c-Quan hệ chức vụ giai cấp trong xã hội.
d-Quan hệ bạn bè đồng nghiệp.
Bài tập nhanh:
Quan hệ thứ bậc, chức vụ xã hội
2-Chị Dậu xám mặt,vội đặt con xuống đất,chạy đến đỡ lấy tay hắn:
-Cháu van ông nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc,ông tha cho!
…Hình như tức quá không thể chịu được, chị Dậu liều mạng cự lại :
-Chồng tôi đau ốm ông … hành hạ!
…Chị Dậu nghiến hai hàm răng :
-Mày trói chồng bà đi ,bà cho mày xem!
(Ngô Tất Tố)
Vai xã hội trong hội thoại được thể hiện rất rõ trong cách xưng hô giữa những người tham gia hội thoại và có thể thay đổi trong quá trình hội thoại.
=>Vai dưới
=>Vai trên
=>ngang hàng
*Lưu ý:Khi tham gia hội thoại mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.
I -Vai xã hội trong hội thoại.

1- Vai xã hội
2- Quan hệ xã hội
Quan hệ xã hội
Quan hệ trên dưới hay
ngang hàng(theo tuổi
tác,thứ bậc trong gia
đình và xã hội
Quan hệ thân sơ
( theo mức độ quen biết
thân tình)

Ghi nhớ: Sgk trang 94
-Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại.Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:
+Quan hệ trên dưới ngang hàng (theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội )
+Quan hệ thân –sơ (theo mức độ quen biết, thân tình)
- Quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng đa dạng, nhiều chiều. Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.
II-Luyện tập
Bài tập 1
Thái độ nghiêm khắc:
+Nay các ngươi nhìn chủ nhục… hoặc mê tiếng hát.
+Nay ta chọn …kẻ nghịch thù.
-Thái độ khoan dung:
+Nay ta bảo thật các ngươi…có được không ?

+ Huống chi ta cùng các ngươi ….sinh phải thời loạn lạc..
+ Giặc với ta là kẻ thù …
+ Ta viết bài hịch này để các ngươi biết bụng ta
Vâng! ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thế là sung sướng.
Bây giờ cụ ngồi xuống đây… ông con mình ăn khoai,uống nước chè,rồi hút thuốc lào…
Bài tập 2
a-Xét về địa vị xã hội: Ông giáo có vị thế cao hơn lão Hạc.
-Xét về tuổi tác: Lão Hạc là bậc trên.
b-Thái độ của ông giáo: Ông giáo thưa gửi với lão Hạc bằng những lời lẽ ôn tồn, nhã nhặn, thân mật nắm lấy vai lão, mời lão uống nước, hút thuốc ăn khoai…gọi lão Hạc bằng cụ, xưng hô gộp hai người là ông con mình (kính trọng), xưng tôi (bình đẳng).
C-Thái độ của lão Hạc: Lão Hạc gọi “ông giáo”, dùng từ dạy thay cho từ nói (thể hiện sự tôn trọng), xưng hô gộp hai người là chúng mình (thể hiện sự thân tình).
-Lão Hạc giữ ý với ông giáo, thể hiện tâm trạng không vui: cười đưa đà ,cười gượng, thoái thác chuyện ở lại ăn khoai uống nước với ông giáo.
Bài tập 3:
…Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế!
Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng…Chú mày có lớn mà chẳng có khôn…

…-Thưa anh, em cũng muốn khôn nhưng khôn không được…
(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí)
=>Thái độ hách dịch của bề trên
=>Thái độ nhẩn nhục của bề dưới
Hướng dẫn về nhà


Học thuộc ghi nhớ.
Xem lại các bài tập đã làm ở lớp.
Chuẩn bị bài” Hội thoại (tt)
Kính chào quí thầy cô,tạm biệt các em