TẾT XƯA- HỒN DÂN TỘC

Tết Nguyên Đán là tết truyền thống của dân tộc.Trãi qua từng giai đoạn lịch sử,qua quá trình phát triển của xã hội,một số phong tục tết xưa nay không còn nữa hoặc đã biến đổi nhiều.Đôi khi nhớ lại cũng thấy bồi hồi,lòng tràn đầy cảm xúc,cảm thấy bâng khuâng,luyến tiếc hồn dân tộc.Tết xưa chỉ còn lại trong văn thơ và trong ký ức của mọi người.
Ta không thể nào quên được hình ảnh chú bé ăn mặc tưng bừng ,màu sắc rực rỡ như một vườn hoa chào đón năm mới.
Thuở bé tôi đeo chiếc khánh vàng
Quần đào xé đủng,áo hàng lam
Chân đi hài đỏ,tay thu pháo…
Một hình ảnh đẹp,hồn nhiên,đáng yêu. Rồi hình ảnh ông đồ ngồi viết câu đối tết.
Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu giấy đỏ
Bên phố đông người qua
Có thể nói mang hương vị đậm đà của không khí tết nổi bật nhất là ở nông thôn.Nông thôn là nơi trầm lắng,sâu đậm nhất những tập tục cổ truyền.Phiên chợ tết ở miền quê thật náo nức tưng bừng.Hình ảnh đó được nhà thơ Đoàn Văn Cừ miêu tả một cách tỉ mĩ trong bài thơ” Chợ tết” .Cảnh họp chợ,cảnh mua bán,cảnh chợ tan thật sinh động,thật hóm hĩnh.Nó gợi tả được cả linh hồn của làng mạc dân cư.đọc thơ mà như thấy hiện ra trước mắt cảnh chợ tết thật tưng bừng,náo nhiệt,đầy màu sắc: Nào là những thằng cu áo đỏ,cụ già chống gậy,cô yếm thắm,em bé…còn có cả những người đi chợ tết,bán hàng hối hả.
Người mua bán ra vào đầy cổng chợ
Con trâu đứng vờ dim hai mắt ngủ
Để lắng nghe người khách nói bô bô
Anh hàng tranh kĩu kịt quảy đôi bồ
Tìm đến chỗ đông người ngồi dở bán
Hoặc
Mấy cô gái ôm nhau cười rũ rượi
Cạnh anh chàng bán pháo dưới cây đa
Những mẹt cam đỏ chót tựa son pha
Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết
Con gà trống màu thâm như cục tiết
Một người mua cầm cẳng dóc lên xem.
Nhà thơ Nguyễn Khuyến trong bài “ Cái tết tha hương” cũng đã từng lưu luyến không khí phiên chợ tết ở quê nhà
Tháng chạp hai mươi bốn chợ Đồng
Năm nay chợ họp có đông không?
Chợ làng nghèo xơ xác nhưng bằng giọng thơ chân thật,tác giả thể hiện nỗi nhớ thật sâu đậm,tha thiết với tấm lòng rộng mở hướng về quê hương.
Tú Xương một nhà nho nghèo chuẩn bị đón tết cũng thật “hoành tráng” với đầy đủ rượu,chè,bánh mứt…nhưng thực sự là không có gì
Rượu cúc nhắn đem,hàng biếng quẩy
Trà sen muốn hỏi giá còn kiêu
Bánh chưng sắp gói,e nồm cháy
Giò lụa toan làm,sợ nắng thiu.
Những tập tục tết cũng được nhà thơ Nguyễn Bính lưu giữ qua lời người mẹ dặn con và qua sự quan sát của chú bé còn chưa biết chữ.
Sáng ngày mồng một sớm tinh sương
Mẹ tôi cấm chúng tôi ra đường
Mở hàng mỗi đứa năm xu rưỡi
Rửa mặt hoa mùi,nước đượm hương
Thầy tôi lấy một tờ hoa tiên
Bút lông dầm mực viết lên trên
Trên những gì gì tôi chẳng biết
Giữa đề năm tháng dưới đề tên.
Và để rồi
Khi cây niêu hạ xuống
Ngàn nỗi lo theo người
( Đào Tấn)
Xong ba ngày tết mẹ tôi lại
Đầu tắt mặt tối nuôi chồng con
(Nguyễn Bính)
Hơn gần thế kỷ trôi qua,đọc lại những vần thơ sao vẫn thấy ấm dạ,vẫn thấy bồi hồi thương nhớ.Nhưng khi cái tết đã qua ,mọi người lại bâng khuâng bởi những năm tháng u hoài,một nắng hai sương.
Dăm ba ngày nữa tin xuân đến
Pháo nổ nhà ai.Một cái đùng.
Đùng. Một tiếng ngắn ngủi.Thế là hết tết.Mọi người ai nấy tất bật bận rộn với kế sinh nhai.Một năm lao động vất vả chỉ để vui trong dăm ngày tết.Thật là buồn thương.Mong sao cảm xúc đó nay không còn.Ngày nay.mức sống của người dân được nâng cao.Cái tết ngày nay không có tiếng pháo nhưng vẫn rộn ràng,tưng bừng trong lòng mọi người,mọi nhà.Sự chênh lệch giữa tết xưa và nay đã thu ngắn lại.Tuy vậy,tết xưa-hồn dân tộc vẫn còn mãi trong ký ức của mỗi con người Việt nam.
Thạch Sene

ĐC: Thạch Thị Sene
22A Ngô Hữu Hạnh- Ninh Kiều- Cần Thơ