TIẾNG VIỆT 7

RÚT GỌN CÂU
Tiết 78
I-THẾ NÀO LÀ RÚT GỌN CÂU?
1-Nh?n xột: C?u t?o c?a 2 cõu sau dõy cú gỡ khỏc nhau?
A- Học ăn ,học nói, học gói ,học mở.
B- Chúng ta học ăn,học nói,học gói,học mở.
Chúng ta
2-Tìm một số từ ngữ có thể làm chủ ngữ trong câu a
Mọi người,học sinh,các bạn,…
3- Theo em vì sao chủ ngữ trong câu a bị lượt bỏ?
4-Xác định phần lượt bỏ trong những câu gạch dưới sau đây:
a- Hai ba người đuổi theo nó.Rồi ba bốn người,sáu bảy người.
-Lượt bỏ chủ ngữ làm cho câu gọn hơn,thông tin nhanh hơn,
tránh lặp từ đã xuất hiện trong câu đứng trước.
-Câu khuyên chung mọi người không cần thiết phải có chủ ngữ.
b- Bao giờ anh đi Hà nội? -Ngày mai.
=> Lượt bỏ vị ngữ
=> Lượt bỏ cả chủ ngữ và vị ngữ.


BÀI TẬP NHANH
Xác định câu rút gọn trong đoạn đối thoại sau và cho biết rút gọn thành phần nào?
Vừa bước vào lớp Nam hỏi Tú:
-Làm bài chưa?
-Chưa. Còn bạn?
-Cũng thế!
Câu rút gọn
Làm bài chưa? (chủ ngữ)
Chưa. ( chủ ngữ-vị ngữ)
Còn bạn?( vị ngữ)
Cũng thế! (chủ ngữ-vị ngữ)
II- CÁCH DÙNG CÂU RÚT GỌN:

Những câu in đậm dưới đây thiếu thành phần nào?Có nên rút gọn như vậy không? Tại sao?
=>Thiếu chủ ngữ.Không nên rút gọn,gây sự hiểu nhầm cho người đọc

1-Sáng chủ nhật,trường em tổ chức cắm trại.Sân trường thật đông vui.Chạy loăng quăng.Nhảy dây.Chơi kéo co.
2-Thêm từ ngữ nào vào câu sau để thể hiện sự lễ phép?
“Bài kiểm tra toán”.
Bài kiểm tra toán ạ!
Dạ,bài kiểm tra toán.
Ghi nhớ:
Sách giáo khoa
trang 16
Nhận xét câu rút gọn trong đoạn đối thoại sau.
Mẹ Nam gọi:
- Nam ơi,chạy mua dùm mẹ nửa ký đường.
Nam đang ngồi học bài liền nói:
-Mắc học bài.

BÀI TẬP NHANH
Trong trường hợp này không nên dùng câu rút gọn
vì không lịch sự,không lễ phép.
III- Luyện tập:
1- Trong các câu tục ngữ sau,câu nào là câu rút gọn?Rút gọn thành phần nào?Để làm gì?
a- Người ta là hoa đất.
b-Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
c-Nuôi lợn ăn cơm nằm,nuôi tằm ăn cơm đứng.
d-Tất đất,tất vàng.
=>Lược bỏ chủ ngữ
III- Luyện tập:
Xác định câu rút gọn và phục hồi thành phần bị rút gọn
Bước tới đèo Ngang bóng xế tà
Cỏ cây chen đá,lá chen hoa
Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
Thương nhà mõi miệng cái gia gia
Dừng chân đứng lại trời non nước
Một mãnh tình riêng ta với ta.
Bài tập 2:

Bước tới đèo ngang bóng xế tà
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
Thương nhà mõi miệng cái gia gia
Dừng chân đứng lại trời non nước.
=>Thêm chủ ngữ: Tác giả,bà Huyện Thanh Quan
=>Thơ,ca dao thường dùng câu rút gọn:
-Thể hiện lối diễn đạt súc tích,
-Số chữ trong dòng bị hạn chế
Bài tập 3:Vì sao cậu bé và người khách hiểu nhầm nhau?Qua câu chuyện,em rút ra bài học gì?
M?t ngu?i cú vi?c di xa d?n con:
-? nh� cú ai h?i thỡ b?o b? chỏu di v?ng nhộ!
S? con mói choi quờn m?t,ụng ta vi?t m?y cõu v�o gi?y dua cho con,b?o:
-Cú ai h?i thỡ c? dua cỏi gi?y n�y.
D?a con c?m gi?y b? v�o tỳi ỏo.C? ng�y ch?ng th?y ai h?i.T?i d?n,nú th?p dốn,l?y gi?y ra xem,ch?ng may d? gi?y chỏy m?t.
Hụm sau cú ngu?i khỏch l?i choi h?i:
-B? chỏu cú nh� khụng?
Th?ng bộ ng?n ngo h?i lõu,s?c nh? ra,s? v�o tỳi khụng th?y gi?y li?n núi:
-M?t r?i.
ễng khỏch s?ng s?t:
-M?t bao gi??
-Thua.t?i hụm qua
-Sao m� m?t nhanh th??
-Chỏy ?!
Cậu bé dùng ba câu rút gọn khiến người khách
hiểu nhầm.Chủ ngữ là tờ giấy,người khách
lại hiểu nhầm là cha của cậu bé.
=>Phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn,dùng
không đúng có thể gây hiểu nhầm.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
-Học thuộc ghi nhớ
Xem lại các bài tập là ở lớp
Viết đoạn văn có dùng câu rút gọn.
Chuẩn bị bài Luyện tập sử dụng từ
TIẾT HỌC KẾT THÚC