Tiếng việt 8
Trường THCS Lương Thế Vinh
Tiết 75

CÂU NGHI VẤN
I-Đặc điểm hình thức và chức năng:
1. Ví dụ:
Vẻ nghi ngại hiện ra sắc mặt,con bé hóm hĩnh hỏi
mẹ nó một cách thiết tha :
-Sáng ngày người ta đấm u có đau lắm không?
Chị Dậu khẻ gạt nước mắt:
-Không đau con ạ!
Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?
Hay là u thương chúng con đói quá?

-Trong đoạn trích trên câu nào là câu nghi vấn?Những đặc điểm hình thức nào để em biết được đó là câu nghi vấn?
- Câu nghi vấn trong đoạn trích trên dùng để làm gì?

Đặc điểm hình thức:
-Có từ nghi vấn: không,thế làm sao,hay là.
-Dấu câu: dấu chấm hỏi.
-Nội dung: Nêu lên nghi ngờ,thắc mắc cần có câu trả lời.
- Chức năng chính: Dùng để hỏi
Câu nghi vấn:
- Sáng ngày người ta đấm u có đau lắm không?
-Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?
-Hay là u thương chúng con đói quá?
Ghi nhớ:
Sách giáo khoa/11
Bài tập nhanh
Vừa bước ra cổng trường, gặp Minh,tôi hỏi:
Ngày mai ,bạn có đi đá banh với bọn mình không?
Không.
Tại sao?
Mình phải đi về quê thăm ông bà.
Vậy bao giờ bạn lên?
Thứ hai.
II. Luyện tập:
1. Xác định câu nghi vấn:
a-Rồi hắn chỉ luôn vào mặt chị Dậu:
-Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không? Đấy! Chị hãy nói
Với ông cai,để ông ấy ra đình kêu với quan cho! Chứ ông lí tôi thì
Không có quyền cho chị khất một giờ nào nữa!
-Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?
b- Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế? Đó là vì cuộc đời
là một cuộc đấu tranh bất tận,mà tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là
quan trọng,nhưng thật ra chỉ là những giọt nước be nhỏ giữa
đại dương bao la.
Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế?
a- Mình đọc hay tôi đọc?

b-Em được thì cho anh xin
Hay là em để làm tin trong nhà?

c- Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc?
2-Xét các câu sau và trả lời câu hỏi:
=>Căn cứ vào nôi dung của câu, ta không thể thay từ hay
bằng từ hoặc vì nếu thay thì nội dung của câu sẽ thay đổi
a-Nay chúng ta đừng làm gì nữa,thử xem lão Miệng có sống được không.
b- Bây giờ thì tôi hiểu tại sao lão không muốn bán con chó vàng của lão.
c- Cây nào cũng đẹp,cây nào cũng quý,nhưng thân thuộc nhất vẫn là tre nứa.
d- Biển nhiều khi rất đẹp,ai cũng thấy như thế.
3- Có thể đặt dấu chấm hỏi vào cuối các câu sau được không? Vì sao?
=>Đây là những câu trần thuật,mục đích là kể lại.
Cho nên không thể thay dấu chấm bằng dấu
chấm hỏi được.
4-Phân biệt hình thức,ý nghĩa của hai câu sau:
a- Anh có khỏe không?
b- Anh đã khoe chưa?
Hình thức: Câu a có cặp từ :có…không?
Câu b có cặp từ :đã…chưa?
Ý nghĩa: Câu a : Câu hỏi lịch sự,xả giao
Câu b: hỏi thăm sức khỏe một người sau khi
người ấy hết bệnh.
Hướng dẫn về nhà
Học thuộc ghi nhớ.
Xem lại các bài tập đã làm ở lớp,
Làm bài tập 5-6 trang 13
Chuẩn bị bài Câu nghi vấn (tt)